Waarom titelt niemand: "AfD-resultaat in Offenbach GEHALVEERD"?
Volksverpetzer
Het verslag over de AfD richt zich op haar successen, terwijl haar nederlagen nauwelijks aandacht krijgen. Maar waarom worden de werkelijke zwaktes, zoals interne ruzies en een lage lijststerkte, systematisch verzwegen? Een vertekend beeld zou de politieke realiteit aanzienlijk kunnen beïnvloeden.
Waarom staat dit niet in de krantenkoppen: In Offenbach am Main heeft de AfD haar resultaat GEHALVEERD. Als er meteen "AfD de sterkste partij!" komt, wanneer ze in een kiesdistrict nipt met 25% op de eerste plaats ligt*, waarom worden haar nederlagen dan verzwegen? Waarom is het alleen nieuws als de AfD wint?
In Offenbach gehalveerd
Het resultaat van de AfD in Offenbach is gehalveerd, in slechts een vijfde van alle gemeenten stonden de rechtsextremisten überhaupt op het stembiljet. In vergelijking met 2016 heeft de AfD slechts minimaal gewonnen. Wanneer ze in Büdingen echter met 25,36 procent van de stemmen nipt op de eerste plaats staat, titelen de media "Aardverschuiving" en "AfD-overwinning". De rechtse flop in Offenbach krijgt helemaal geen aandacht. Daar kreeg de AfD 3,5 % – een min van 3,8 procentpunten.
Natuurlijk is het verhaal in Offenbach niet zo eenvoudig: Daar verloor de AfD niet (alleen) omdat ze door de kiezer werd afgestraft. Daar hebben de rechtsextremisten zichzelf uiteengehaald. De voormalige voorzitter van de Offenbacher AfD-vereniging, Christin Thüne, staat al geruime tijd in open conflict met het Hessische landsoverleg. In oktober 2025 zette deze het hele Offenbacher partijbestuur af. Thüne, die wordt gerekend tot de rechtsextreme vleugel en in 2021 fascist Björn Höcke had uitgenodigd in Offenbach, wordt nu zelfs beschuldigd van het verduisteren van partijgelden.
De kandidatenlijst voor de gemeenteraadsverkiezing kwam uiteindelijk slechts tot stand via een noodbestuur, waarbij negen leden van het landsoverleg aanwezig waren, maar niemand uit Thünes kamp, nadat 19 leden hun lidmaatschapsrechte en daarmee het recht om zich kandidaat te stellen, ontnomen. De AfD heeft zichzelf in Offenbach uiteengehaald en daarmee haar eigen kiezers haar stemmen ontnomen.
AfD deed slechts mee in een vijfde van alle gemeenten!
In Offenbach stonden dus veel minder kandidaten op de lijst dan mogelijk was, en daarom zijn veel mogelijke stemmen "verpufft". Maar dat is geen uitzondering. Laten we ons eens specifiek richten op de nederlagen: In Offenbach behaalde de AfD ongeveer 3,5 procent met slechts zeven kandidaten, in Mörfelden-Walldorf bij 2,7 procent met drie kandidaten, in Erbach deed ze mee met slechts twee personen en behaalde 3,7 procent. Vergelijkbare beelden in Langenselbold, Nidderau en Bad König.
Wie men de cijfers kent, herkent men een beeld dat de gebruikelijke verhalen over de zogenaamd onstuitbare partij stevig tegenspreekt. Politicologe Dorothée de Nève wijst erop, dat de AfD slechts in een vijfde van de Hessische gemeenten überhaupt op het stembiljet stond. Daar is een eenvoudige reden voor: De partij telt landelijk slechts ongeveer 4.600 leden, waarvan wordt geschat dat tien procent actief is. Deze dunne personeelsbezetting is simpelweg niet voldoende voor een landelijke gemeenteraadscampagne. Waar ze meedeed, waren de kandidatenlijsten vaak zo kort dat de partij daardoor extra zetels misliep.
Ja, deze magere resultaten zijn niet primair een uitdrukking van de wil van de kiezer, maar een symptoom van organisatorische zwakte. Wie niet genoeg mensen opstelt, haalt geen stemmen, omdat supporters simpelweg geen mogelijkheid hebben hun kruisje te zetten. Een partij die niet genoeg mensen kan opstellen omdat ze niet genoeg personeel heeft of diep verdeeld is, zichzelf als zelfverzekerde winnaar wil presenteren die op het punt staat de macht te grijpen, is echter ook misleidend. Deze personele zwakte is ook echt. Het staat haaks op het narratief van "Wij zijn het volk". Maar dat wordt niet zo gerapporteerd.
Maar ook in de grotere steden, waar de AfD ten minste volledige lijsten indiende, bleef ze ondergemiddeld: In Marburg 7,75 procent, in Gießen 7,66 procent, in Darmstadt 9,05 procent, in Frankfurt volgens trendpeiling ongeveer 9,1 procent.
De (schijn)succes vergeleken met 2016
En nog een context verdient vermelding, die in de huidige berichtgeving graag onder de radar blijft. Wanneer nu wordt gezegd dat de AfD haar resultaat "verdubbeld" heeft, dan verwijst dat naar 2021, toen de partij in een dieptepunt zat en een van haar slechtste verkiezingsrondes ooit meemaakte.
Als je terugkijkt naar 2016, lag de AfD in Hessen landelijk op 13,2 procent, in sommige districten bereikte ze toen al tot 22 procent, terwijl de NPD zelfs tot 17 procent haalde. Gemeten vanaf dat uitgangspunt is de huidige "overwinning" veel minder spectaculair dan veel koppen doen geloven.
Waarom titelt niemand "AfD in Offenbach gehalveerd"? Nou ja, daarvoor is een goede verklaring: de mini-verkiezingslijst en de interne ruzies. Maar dat maakt de verkiezingsnederlaag niet minder echt, toch? De "overwinning" van de AfD in bijvoorbeeld Büdingen is ook echt – ook al geeft het een verkeerd beeld, wanneer de AfD daar slechts 25,4% behaalde en nipt won. Büdingen is nu geen "AfD-hoofdstad", als bijna 75% niet op de rechtsextremisten heeft gestemd.
Beide weergaven zouden op hun eigen manier misleidend zijn als je alleen de koppen leest en de context niet kent.
UPDATE 18.3.: Voorlopige einduitslag. Büdingen GEEN AfD-overwinning!
Naschrift van 18.3. 8:00: De voorlopige officiële uitslag toont des te meer onze kritiek daarop, (voorbarig) te spreken van "overwinningen" van de AfD. Want uiteindelijk was die overwinning toch niet "echt" – bij de telling liep de CDU nog duidelijk voorbij de rechtsextremisten. De AfD zakte zelfs naar plek 3. De knappe "overwinning" in de trend, die veel werd gerapporteerd, was helemaal geen overwinning. Maar dat merkt niemand. Het bericht van de "AfD-overwinning" is er echter wel in de wereld.
We blijven nog even bij de update: We hebben de vergelijking gemaakt met de veel kleinere stijging van het AfD-resultaat ten opzichte van 2016, maar vergelijkingen met Landtagsverkiezingen 2023 (18,4%) en Bundestagsverkiezingen 2025 (17,8%) laten ook relatief verlies zien ten opzichte van de huidige Gemeenteraadsverkiezingen: AfD: 15,9%.
Hoe berichtten de media over de AfD-resultaten bij de verkiezingen in Hessen?
Dit alles heeft duidelijk een relevante invloed op de resultaten van de gemeenteraadsverkiezingen in Hessen. Teleurgestelde kiezers die hun partij geen stemmen kunnen geven, verloren stemmen: dat zou toch minstens een paar krantenkoppen waard zijn, of niet?
Niet als je op de verkiezingsavond en de dag erna naar de berichtgeving kijkt. Of hessenschau, Frankfurter Allgemeine Zeitung, Deutschlandfunk, Oberhessische Presse – overal draaien koppen met betrekking tot de AfD om haar sterkte: "Mijlpaal", "Etablering", "Winst", "Overwinningen", "Hochburchten", "AfD tevreden". Het feit dat er zulke krantenkoppen bestaan, kan de redacties nauwelijks worden verweten. Ze genereren clicks en vormen een waar deel van de resultaten – maar slechts een deel! Maar zelfs als je expliciet zoekt naar de verloren stemmen van de AfD, vind je bijna geen krantenkoppen hierover.
De overwinningen worden gescandaliseerd, de nederlagen verborgen
Er wordt af en toe al geschreven over de zwaktes van de AfD op lokaal niveau. Het interview van de hessenschau met politicologe Dorothée de Néve behandelt onder andere precies datgene wat de successen van de AfD beperkt. De titel "Winnaars, verliezers en wat het trendresultaat betekent" is echter volkomen nietszeggend, de verloren stemmen van de AfD worden pas in de derde zin van de teaser genoemd. Terwijl "AfD" toch een goed prikkelwoord zou moeten zijn voor Google-zoekopdrachten? Evenals bij de "5 trends bij de gemeenteraadsverkiezingen": De juiste analyse, verstopt op plek 2 van een algemeen getitelde opsomming.
Over de zwaktes van de AfD schrijven ook andere media, maar uit de koppen is dat nauwelijks op te maken. "Expert: gemeentepolitiek profiel van de AfD blijft afwachten" titelt de Zeit over een dpa-melding, waarin het ook gaat over teleurgestelde kiezers. Zou dat niet een krantenkop waard zijn geweest?
De Frankfurter Rundschau onderscheidt zich tenminste doordat ze tijdens de telling titelde "Resultaten van de gemeenteraadsverkiezingen Hessen in beweging – AfD verliest hoogburchten". Over de verloren stemmen wordt hier echter ook geen kop vermeld.
Uitgerekend de rechtsradicale nepnieuwsblog Apollo News adverteerde tijdelijk met haar verkiezings-ticker met de te korte kieslijsten van de AfD, die haar stemmen hadden gekost, wat echter niet lang standhield.
De AfD wordt gekozen, maar niemand wil zich voor haar inzetten
Het is ook niet zo dat de te korte kieslijsten de journalisten ter plaatse niet waren opgevallen. Voor de verkiezingen was er verslaggeving over, ook in de regio's, waar de AfD niet meedeed, werd erover geschreven. Alleen bij de verkiezingsresultaten, die voor deze informatie uiterst belangrijk zijn, lijkt het niet meer relevant voor de koppen.
Het lijkt een systematische onderwaardering te zijn van het feit dat de AfD wel hoge verkiezingsresultaten behaalt, maar helemaal niet de structuren heeft om aan de verwachtingen te voldoen. Omdat haar aanhangers haar wel stemmen geven, maar zich niet politiek voor haar willen inzetten.
Waar het in de media ter sprake komt, wordt het aan de rand besproken en niet als kop vermeld. n-tv verwijst in een dpa-melding zelfs naar dat het Statistische Landesamt cijfers publiceert over de landelijk grootste en kleinste stempercentages van bepaalde partijen – en noemt dan alleen de gemeenten met de sterkste AfD-resultaten.
AfD-successen klikken beter
"Mijlpaal", "Etablering", "Winst", "Overwinningen" is het vocabulaire dat de toon zet. Dat er zulke krantenkoppen bestaan, kan de redacties nauwelijks worden verweten. Ze genereren clicks en vormen een waar deel van de resultaten. Maar slechts een deel. Het feit dat de AfD systematisch stemmen verspilt omdat haar leden niet voldoende lijsten kunnen opstellen, wordt aan de rand besproken en nooit als kop vermeld. Het wordt altijd genoemd, maar ergens onder "5 trends bij de gemeenteraadsverkiezingen in Hessen" of onderaan het artikel. Dat ze ooit bijna zo sterk was – 10 jaar geleden! – wordt bijna volledig vergeten. Dat is geen falen van één redactieteam, dat is een patroon dat in zijn geheel een narratief versterkt. Een verkeerd narratief.
Daarachter zit vooral een goed onderzochte psychologische factor: de Negativity Bias. Bedreigend, slecht, gevaarlijk trekt aandacht – en de AfD als groeiende rechtsextreme kracht is een reële bedreiging die aandacht verdient. Dat blijkt uit veel aspecten – studies hebben zelfs aangetoond, dat de ZDF veel meer rapporteert over inbraken aan de beurs dan over stijgingen.
Het verhaal over de overwinning van de AfD is eenzijdig
Het probleem is niet dat over successen van de AfD wordt bericht. Het probleem is dat de berichtgeving zo eenzijdig is dat er een systematisch vertekenend beeld ontstaat. Krantenkoppen – die bijna alleen de perceptie beïnvloeden –, die zich bijna uitsluitend op de overwinningen van de AfD richten en haar structurele zwaktes negeren, helpen de AfD daarmee onbedoeld. Ze versterken het narratief van onstuitbaarheid. En een narratief dat mensen doet geloven dat de AfD sowieso niet te stoppen is, is het giftigste verkiezingsmiddel dat een partij kan hebben. De AfD wil ook dat dat waar is. Ze vertelt dat zelf ook!
Daarbij mag je de andere aspecten niet uit het oog verliezen. Het gaat niet om het ontkennen van de echte winst van de AfD. Ze is echt. Het gevaar van een opkomend fascisme is echt. Maar dat betekent niet dat het onvermijdelijk zal komen. Paniekzaaierij is geen nuchtere analyse. Wie door angst verlamd is, kan zich niet verweren. En belangrijk is: het is nog niet te laat. Nu is nog de gelegenheid om de AfD af te wenden. En precies daarvoor is het belangrijk te zien dat ze noch onstuitbaar noch onoverwinnelijk is.
Want wat is de AfD in werkelijkheid? Ze wordt ondersteund door de machtigste mensen en staten van de wereld, ondersteund door de rijksten, door vele miljardairs. Haar wordt veel aandacht en mediamacht gekocht. Een gloednieuwe analyse toont, dat de meerderheid van de pro-AfD-berichten op TikTok bijvoorbeeld uit Nigeria komt.
De schijnreus AfD
Maar als het erop aankomt, in de gemeenten en steden, heeft ze enorme problemen om mensen te vinden die voor haar meedoen. En die, als het erop aankomt, in de gemeenten en steden enorme problemen heeft om überhaupt genoeg mensen te vinden die voor haar meedoen. In de gemeenteraadsverkiezingen in Bayern onlangs was dat nauwelijks anders: In slechts 47 gemeenten met meer dan 10.000 inwoners stelde de AfD een eigen burgemeesterkandidaat aan. In Erlangen had ze zo slecht personeel dat ze vier veroordeelden en in totaal minstens acht personen op de lijst staan die problemen met de wet hadden. Uiteindelijk verloren ze zelfs een zetel aan de Groenen:
Dat staat haaks op het narratief van "Wij zijn het volk". Een partij die beweert dat het volk achter haar staat, zou geen moeite moeten hebben om in elke gemeente een handvol kandidaten te vinden. De grote meerderheid van de Duitsers is tegen de AfD. Men kan zich nauwelijks voorstellen hoe groot de afkeer is – juist omdat dat niet zo in de aandacht wordt gebracht.
Het "volk" is tegen de AfD
Twee van de grootste protestgolven in de geschiedenis van de Bondsrepubliek richtten zich direct tegen rechtsextremisme en tegen deze partij – de anti-rechtse protesten van 2024 en 2025, waarbij 2024 met afstand de grootste protestgolf aller tijden was! Deze mensen zijn niet weg. Deze protesten hebben effect gehad. Ze hebben de AfD afgeremd. En in de peilingen stagneert de partij al een jaar weer. Dat is geen toeval, dat is het bewijs dat maatschappelijk verzet ook werkt.
De vraag is dus niet of de AfD gestopt kan worden. De vraag is of we ons laten afschrikken door een mediabeeld dat alleen haar sterktes toont en haar zwaktes verbergt. De AfD kan alleen winnen als wij dat toestaan. Haar overwinning is niet zeker, integendeel. Dat moeten we niet vergeten. Dat moeten we ook begrijpen en communiceren. De AfD spreekt zelf heel volmondig over dat het haar lot is de macht te grijpen. Niet omdat dat waar is, maar omdat het haar helpt als genoeg mensen dat geloven en opgeven. Dat moeten we niet toestaan. Het is daarom belangrijk te begrijpen waarom ze toch verliest. En daarvan te leren.
Artikelbeeld: Igor Link, shutterstock.com Sommige delen van het artikel zijn met machine-ondersteuning gemaakt. Zoals Volksverpetzer AI gebruikt.