Na 25 jaar werk tonen gegevens nu hoe de landbouw kan worden ingericht zodat het gunstig is voor dieren, planten en ecosystemen

Onderzoekers van de Universiteit van Aarhus hebben met behulp van geavanceerde computersimulaties in kaart gebracht hoe de landbouw kan worden ingericht, zodat het de biodiversiteit ten goede komt. De resultaten kunnen van cruciaal belang zijn voor de uitvoering van de groene driepartijenovereenkomst, die 140.000 hectare laaggelegen landbouwgrond in natuur moet omzetten.

Dat schrijft de Universiteit van Aarhus in een persbericht.

”Het versterken van de biodiversiteit is niet zo simpel als het klinkt, want het hangt af van welke soort je wilt helpen,” zegt Trine Poulsen, die postdoc is aan het Instituut voor Agro-ecologie aan de Universiteit van Aarhus.

Onlangs voltooide ze een vierjarig onderzoeksproject dat ons kan helpen bij het ontwerpen van een landschap waarin de landbouw meer rekening houdt met dieren, planten en ecosystemen.

”Zoiets als het maken van struikgewas en braamstruiken tussen de velden is erg goed voor de meeste soorten. Maar dan heb je de zanglijster, die het best gedijt in grote, open velden met vrij uitzicht. Als het landschap meer onderverdeeld raakt, kan haar populatie afnemen,” vertelt ze en wijst daarmee op een klassiek dilemma in natuurbeheer.

Het verschil is dat zij en haar collega’s deze keer kunnen aantonen dat met behulp van een geavanceerd computerprogramma, dat al 25 jaar in ontwikkeling is en dat ons nu een gedetailleerd beeld geeft van het toekomstige Denemarken.

Hunger Games ontmoet Minecraft

Het simulatieprogramma heet ALMaSS, Animal, Landscape and Man Simulation System, en is ontwikkeld door onderzoekers aan het Instituut voor Agro-ecologie. Het is een relatief nieuwe manier om met biodiversiteit te werken, en op basis van een groot aantal weer- en landschapgegevens kunnen de simulaties de individuele boer helpen bij het vinden van de meest effectieve maatregelen op zijn bedrijf.

”De inspanning die je als boer moet leveren, kan afhangen van waar je woont. Als je bijvoorbeeld op een plek woont waar al veel erfafscheidingen zijn, helpt het niet per se om een extra erfafscheiding te maken. Misschien ontbreken er juist meer bloemenranden, dus je moet voortdurend rekening houden met het landschap dat je omringt,” vertelt Trine Poulsen.

In wat lijkt op een mix van Hunger Games en Minecraft worden de verschillende soorten losgelaten in een gesimuleerde wereld – één tegelijk. Vervolgens kunnen de onderzoekers vaststellen hoe ze reageren op het landschap, en of ze voedsel kunnen vinden en nesten kunnen bouwen.

”Wat ons echt verraste, waren simulaties met de wilde bij, de rode murerbij. Hier bleek dat bloemenranden op een veld helemaal geen effect hadden op de populatie van deze bijen, omdat ze veel te laat in bloei staan in vergelijking met wanneer de bij actief is. We ontdekten dat struikgewas en braamstruiken – die vroeger bloeien – veel meer helpen voor de bij, onder andere omdat het haar een leefgebied biedt,” zegt ze.

Groene driepartijen als veiligheidsklep

Een van de hoofdpunten in de groene driepartijenovereenkomst is een herinrichting van 140.000 hectare laaggelegen landbouwgrond, dat laaggelegen landbouwwerk is dat veel CO2 uitstoot bij het bewerken.

Hier hoopt Trine Poulsen dat het onderzoeksproject kan bijdragen aan een beter begrip van hoe het landschap de komende jaren moet worden ingericht. Maar ze vreest ook dat de Groene Driepartijen een soort rustpunt wordt voor de betrokken partijen:

“Ik ben bang dat de groene driepartijen de aandacht afleidt van het werk dat wij doen. De driepartijen gaan vooral over het afstaan van grote stukken land en het omvormen tot natuur, wat zowel belangrijk als noodzakelijk is. Maar als boeren daarna denken dat ze al grond hebben afgestaan voor biodiversiteit in grote natuurgebieden en dus vrij zijn om te doen wat ze willen op de rest van hun velden, dan ontstaat er een probleem. Biodiversiteit moet niet alleen versterkt worden in nationale parken – we moeten ook betere omstandigheden creëren in het landbouwgebied dat nog steeds wordt bewerkt.”

Trine Poulsen presenteert haar onderzoeksresultaten op het Natuurcongres in Hirtshals op 29 mei. Ze is al bezig met een vervolgproject dat erop gericht is biodiversiteit meetbaar te maken op landbouwgrond.

Bekijk het programma voor Natuurcongres hier.