Ze hebben het wereldkampioenschap voetbal georganiseerd, maar er kwamen mensen naartoe.

Na wereldkampioenschappen voetbal in Rusland in 2018 en vervolgens in Qatar in 2022 was het moeilijk voor te stellen dat ze nog giftiger konden zijn, maar de Verenigde Staten toonden al vóór de start van dit jaar dat ze de uitdaging aangaan.

Lang vóór het toernooi besloten ze vooral absurd hoge ticketprijzen en de chaotische verkoop ervan. Maar daarna maakten de Verenigde Staten het nog erger. Ze slaagden er onder andere in om de toegang tot het land te ontzeggen aan Schotse of Marokkaanse fans, waardoor ze duizenden dollars verloren. Iraanse fans werden direct de tickets afgenomen, die volgens de FIFA-regels aan de Iraanse ploeg toebehoren. Senegalese voetballers werden vernederend gecontroleerd op de landingsbaan, het Oezbeekse team onder leiding van de legendarische Fabio Cannavaro doorzocht door politiehonden, en de Iraakse voetballer Aymen Hussein werd zeven uur lang op de luchthaven vastgehouden.

De meest walgelijke racistische incident betrof echter de beste Afrikaanse scheidsrechter van 2025, Somaliër Omar Abdulkadir Artan, aan wie de toegang tot het land werd geweigerd. Hij werd direct op de luchthaven van Miami omgedraaid en zonder mobiele telefoon en notebook, die ze in de VS lieten, naar Istanbul gestuurd. Andrew Giuliani, de zoon van de door Trump geliefde crimineel Rudy Giuliani, die het WK in het Witte Huis coördineert, verklaarde dat hij volledig achter het besluit staat om Artan te deporteren.

Het is niet zo moeilijk te begrijpen waarom iets dat zelfs in Rusland en Qatar werkte, niet in de Verenigde Staten werkt. Regimes in Rusland en Qatar hadden de juiste indruk dat ze hun imago in de wereld moesten verbeteren, en hun organisatie van het WK was een voorbeeld van sportswashing. De Verenigde Staten plegen weliswaar genocides en voeren agressieve oorlogen, maar hebben niet de indruk dat ze hun imago in de wereld hoeven te verbeteren. Bovendien interesseert voetbal Amerikanen nauwelijks, volgens peilingen van Pew kijkt 66% er niet naar. Rituele demonstraties van wreedheid jegens buitenlanders voor de binnenlandse extreem-rechtse consumptie zijn dus belangrijker voor het Amerikaanse regime dan hoe ze naar buiten toe overkomen.

Deze onverschilligheid is echter een uiting van iets diepers, waarvan ook Trump zelf een symptoom is, en van de Amerikaanse exceptionalism, resp. voluntarisme. Terwijl zijn uitingen in 1994, toen de Verenigde Staten voor het laatst het WK organiseerden, minder brutaal waren, komt hij nu veel gewelddadiger over. Zo'n schaamteloosheid is gedrag van een land dat de wereld ziet als iets dat zich aan hen moet onderwerpen. Een land dat het organiseren van het WK niet als een privilege ziet, maar juist: de rest van de wereld dankbaar is dat het dat organiseert.

Als het Internationaal Olympisch Comité dat allemaal volgt, zou een logische en juiste stap zijn om onmiddellijk de organisatie van de Olympische Zomerspelen in 2028 te annuleren. Als dergelijk gedrag zonder gevolgen blijft, zal dat in de toekomst alleen maar versterken. Maar van het IOC mogen we geen logische en juiste stappen verwachten.

Naast het Amerikaanse exceptionalism is dit WK ook een voorbeeld van de voortdurende degeneratie van de FIFA. FIFA-president Gianni Infantino verzekerde het publiek maandenlang dat dat iedereen welkom zou zijn op het WK in de VS en dat niets zou gebeuren wat iedereen had voorzien dat zou gebeuren. En wanneer vervolgens de beste Afrikaanse scheidsrechter wordt uitgezet, krimpt FIFA de schouders en zegt dat er niets aan gedaan kan worden.

FIFA heeft natuurlijk wel de middelen. Men kan dreigen met het intrekken van het toernooi, en men kan het ook daadwerkelijk intrekken – in dat geval zijn er meteen twee andere landen die de resterende wedstrijden kunnen organiseren. In 2023 trok FIFA het toernooi voor de onder 20 jaar weg bij Indonesië, minder dan twee maanden voor de start, omdat ze weigerden de Israëlische voetbalploeg toe te laten. De machteloosheid van FIFA is hier slechts gesimuleerd.

(Terzijde: voor het plegen van genocide in Gaza, agressieve oorlogen tegen Syrië en Iran, en persecutie van Palestijnse voetballers, zouden vandaag het Israëlische nationale team en Israëlische clubs uit FIFA en UEFA moeten worden uitgesloten, net als Russische teams. Het is schandelijk dat dat niet gebeurt. En de speciale schande van de Slovakische Voetbalbond is dat wij tijdens de lopende genocide vrijwillig een vriendschappelijke wedstrijd met Israël speelden. De weigering van Indonesië om Israël toe te laten kwam echter vóór de genocide in Gaza, en de beslissing van FIFA was in dat geval correct.)

Niemand illustreert de degeneratie van FIFA beter dan Gianni Infantino zelf. Van de komedie met de “Vredesprijs” die voor Trump was bedacht en hem persoonlijk werd uitgereikt, tot de bijeenkomst in Trumps criminele kartel, de Raad voor Vrede, waar hij grijnsde in een rood republikeins petje, presenteerde Infantino zich als Trump’s vriend die alles regelt. De vernedering die hij van Trump kreeg, is uiteraard verdiend. Het is triest dat iedereen anders de dupe is.

Infantino’s slogans over verbinden werken dus alleen in die zin dat als voetbalfans wereldwijd ergens mee verbonden zijn, dat dan in haat jegens hem is. Infantino is geen echte schurk zoals Poetin of Trump, hij is een knecht van schurken, een pettendienaar die zich om hen heen scharrelt, zich aan hen onderwerpt, in de hoop dat ze hem iets toewijzen. Niets is smakelijker.

Zelf is Infantino echter ook een symptoom. We kennen dat ook bij ons thuis: in het geval van het Slovakisch Voetbalverbond (SFZ) zijn de meest schokkende niet de onhandigheid en branie waarmee voorzitter Ján Kováčik omging met het bezit van de bond (waarbij de aankoop van 14.000 mobieltjes nog niet eens het ergste is), maar dat hij desondanks door de afgevaardigden opnieuw wordt gekozen tot voorzitter. En ook bij FIFA is het meest schokkende dat zo’n incompetentie Infantino niet hoeft te weerhouden van herverkiezing in 2027.

FIFA, regionale en nationale bonden hebben een laag bureaucraten gecreëerd die losstaan van de realiteit van de sport die ze in de naam dragen. Topvoetbal zal altijd verweven blijven met politiek. Deze organisaties hebben echter al lang hun tastbare steun bij het publiek verloren. Het meest voorkomende epitheton dat je onder voetbalfans zult horen, is “maffia”. In hun politieke handelen kijken ze liever omhoog, en ze begrijpen natuurlijk goed met dictators en autoritairen die niet naar de volkswil luisteren. Zonder echte massale steun van onderaf zullen organisaties als FIFA altijd in een ondergeschikte positie blijven, en hun betrokkenheid zal onvermijdelijk regelmatig eindigen in een vorm van vernedering.

Wat moeten we dus met zo'n giftig WK? Als ethische benadering is het vanzelfsprekend om ze niet te volgen. Maar dat wordt ingewikkeld als je rekening houdt met al die jonge jongens en meisjes die regelmatig voetballen, sommigen competitief, anderen alleen in hun vrije tijd. Het kijken naar de beste voetballers tijdens het WK geeft een extra motivatie om niet te vermijden dat ze zware trainingen doen, of in ieder geval hun mobieltjes wegleggen en op het veld gaan voetballen. Het WK zou voor hen andere verhalen moeten schrijven dan die over militaire agressie, slavernij of racisme. Van elke ouder mag je niet verwachten – en het zou ook niet juist zijn – dat ze als alternatief voor het kijken naar wedstrijden met hun kinderen discussiëren over bijvoorbeeld genocides. De nasmaak blijft, maar uiteindelijk zal de esthetiek toch winnen van de politiek.

We zouden echter één ding specifiek in Slovakije moeten beginnen te doen. Verschillende motiverende verhalen hoeven niet alleen te worden geschreven tijdens topkampioenschappen of in de beste Europese competities, waar succes vaak uiteindelijk gebaseerd is op grote brutaliteit elders in de wereld. Ze kunnen ook worden geschreven door Slowaakse competities, zelfs dorpswedstrijden. In een voetbalwedstrijd is het niet nodig om perfecte prestaties te zien om iets meeslepends te vinden. In Slovakije steunen veel fans Arsenal en Barcelona, maar minder van hen bezoeken of regelmatig hun lokale club. Dit moet veranderen. De natuurlijke massaliteit, een soort intuïtieve organisatie die mensen samen ervaren op velden en stadions, is de beste weg om opnieuw de liefde voor de sport te vinden, die ons vandaag door FIFA in combinatie met dictators en autoritairen zo wordt ontnomen.