Metoda i szaleństwo „posiadania” Grenlandii
VoxeuropTo jest pierwszy z serii felietonów, w których Carl Henrik Fredriksson umieszcza bieżące wydarzenia w kontekście kulturowym. Łącząc wydarzenia dnia z książkami, filmami, sztuką i muzyką, wyłaniają się nowe perspektywy. Seria rozpoczyna się od Grenlandii i jej smutnego losu jako obiektu marzeń o władzy, chwale i pieniądzach.
Chociaż trudno dostrzec metodę w szaleństwie, chciwość i nienasycone pragnienie władzy wydają się napędzać Donalda Trumpa w jego mowie o "posiadaniu" Grenlandii. W powieści Petera Høega z 1992 roku Miss Smilla's Feeling for Snow fabuła nie opiera się na krytycznych minerałach, gazie czy ropie, lecz na innym rodzaju zasobu naturalnego. Tajemniczy meteoryt leży zakorzeniony w lodzie grenlandzkim. Wydaje się być żywy. Wytwarza własną energię.
Pod koniec powieści, Smilla Qaaviqaaq Jaspersen, córka grenlandzkiej matki, konfrontuje się z superzłoczyńcą Tørkiem, który jest zdeterminowany, by wykorzystać sensacyjne odkrycie za wszelką cenę. W adaptacji filmowej Bille Augusta, Richard Harris wciela się w Tørka jako przekonującą mieszankę szalonego naukowca i chciwego spekulanta. Po tym, jak opisał niezwykłe właściwości meteorytu Smilli (Julia Ormond), ona pyta:
"A dlaczego to wszystko robisz, Tørk?"
Jego odpowiedź jest szczera: "Pieniądze. Sława. Więcej pieniędzy."
Jeśli można przymknąć oko na stereotypy gatunkowej fikcji, bestseller Høega to dość głęboka analiza Danii w jej walce z kolonialną przeszłością i chciwością jako siłą napędową kapitalizmu. Kolejna fikcyjna postać duńska przewyższa Smillę jako przewodnik po miejscu Grenlandii w duńskiej historii – i we współczesnej geopolityce: Birgitte Nyborg.
W czwartym sezonie Borgen – wydanym na Netflixie z podtytułem "Władza & Chwała" – Nyborg nie jest już premierem, lecz ministrem spraw zagranicznych. Odkrycie ropy na Grenlandii wywołuje globalną rywalizację o zasoby Arktyki, stawiając Danię na geopolitycznym linie między USA, Chinami a Rosją, podczas gdy kraj ten manewruje między dążeniem Grenlandii do niepodległości a własnymi zielonymi ambicjami.
W ostatnim odcinku grenlandzki myśliwy pyta Nyborg, dlaczego pozwoliła na eksploatację wyspy i, domyślnie, zdradziła swoje ideały. Co z tego miała?
"Władza," odpowiada.
W przeciwieństwie do Tørka, Nyborg ostatecznie dokonuje ostrego zwrotu. Wracając do swojego zielonego programu, zatrzymuje projekt naftowy – z niewielką pomocą Amerykanów.
Trudno nie pomyśleć o Birgitte Nyborg, oglądając duńskiego ministra spraw zagranicznych, Larsa Løkke Rasmussena, który teraz stara się radzić sobie z J.D. Vance'em, Marco Rubio i ostatecznie Donaldem Trumpem. Dylemat jest podobny: reprezentować mały kraj w świecie chciwych, pragnących władzy gigantów.
Różnica polega na tym, że Birgitte Nyborg wiedziała, kim są jej sojusznicy.