Giganci rolnictwa obiecali cele klimatyczne – ale większość z nich to tylko puste obietnice, pokazuje analiza

W 2021 roku JBS, największy na świecie producent mięsa, zdecydował się na zamieszczenie pełnostronicowego ogłoszenia w New York Times. W ciągu 20 lat firma planowała osiągnąć neutralność klimatyczną, tak aby emisje nie przekraczały tego, co produkcja mogła pochłonąć i magazynować, na przykład poprzez zwiększenie magazynowania węgla lub wychwytywanie metanu. Rolnictwo miało być częścią rozwiązania, główne przesłanie brzmiało. Świat powinien o tym wiedzieć, a w raportach zrównoważonego rozwoju JBS szczegółowo opisano cel. Był on ambitny jak na firmę o większym śladzie klimatycznym niż Włochy. Czytając drobnym drukiem w raporcie zrównoważonego rozwoju opublikowanym dwa lata później, można było jednak zauważyć, że JBS sam poddaje w wątpliwość, czy cel w ogóle jest osiągalny, ponieważ zależał od „licznych czynników spoza kontroli firmy”. Czynniki te, według JBS, mogły obejmować, ale nie ograniczały się do: zmian prawnych i regulacyjnych, innowacji technologicznych i infrastruktury, postępu w dziedzinie energii, warunków ekonomicznych i środowiskowych, skutków zmian klimatycznych, siły wyższej, czynników społecznych i kulturowych, międzynarodowych umów i trendów globalnych, rynków finansowych, współpracy i partnerstw oraz zasobów i wysiłków aktorów w łańcuchach wartości. Obietnice te pomogły JBS pozyskać ponad trzy miliardy dolarów w „zrównoważonych” obligacjach od inwestorów. Zawarcie ugody W 2024 roku prokurator stanu Nowy Jork, Letitia James, złożyła pozew przeciwko JBS za wprowadzanie konsumentów w błąd. Nie istniał konkretny plan osiągnięcia celu – wręcz przeciwnie, JBS planowało nawet zwiększyć produkcję, twierdzono w oskarżeniu. Strony zawarły ugodę, a JBS zapłaciło 1,1 miliona dolarów na program mający pomóc rolnikom w bardziej klimatycznym i odpornym uprawianiu ziemi. Sprawa ta nie jest odosobniona. Większość obietnic klimatycznych i środowiskowych składanych przez największe firmy z branży mięsnej to tak naprawdę greenwashing, oparty na niejasnych obietnicach lub niepewnych prognozach. Wskazuje na to badanie przeprowadzone przez naukowców z University of Miami w USA. Przejrzeli oni nowsze twierdzenia dotyczące klimatu i środowiska pochodzące od 33 największych na świecie firm mięsnych i mleczarskich, aby ocenić, czy przedstawiają one jasne i osiągalne sposoby redukcji wpływu na środowisko, czy też są to greenwashing z pustymi obietnicami i niedoskonałymi planami. Naukowcy znaleźli 1233 istotne twierdzenia w publicznie dostępnych raportach zrównoważonego rozwoju i na stronach internetowych 33 największych firm mięsnych i mleczarskich (dane z lat 2021–2024), w tym duńskich Danish Crown i Arla. Przeanalizowali wszystkie te twierdzenia według ram greenwashingu i stwierdzili, że 98 proc. (1213) można zaklasyfikować jako greenwashing, na przykład „produkcja klimatycznych neutralnych produktów mleczarskich najpóźniej do 2050 roku”. Mówią o przyszłości Ponadto 467 z twierdzeń to prognozy dotyczące przyszłości, które nie mogą być zweryfikowane, takie jak „osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2030 roku” lub „możliwość odzyskania 600 miliardów litrów wody w obszarach dotkniętych stresem wodnym do 2030 roku”. „Greenwashing był powszechny w raportach zrównoważonego rozwoju największych na świecie firm mięsnych i mleczarskich, co może tworzyć iluzję postępów klimatycznych,” mówi Maya Bach, doktorantka na Wydziale Nauk o Środowisku i Polityce na Rosenstiel School of Marine and Atmospheric Science na University of Miami, główna autorka badania, w komunikacie prasowym. „Obawiamy się, że te twierdzenia mogą wprowadzać opinię publiczną w błąd, wpływać na konsumentów i zmniejszać nacisk na polityków, aby podjęli działania na rzecz klimatu,” dodaje. Naukowcy znaleźli więcej przykładów, że firmy opisują trwające inicjatywy jako działania klimatyczne – ale często są to lokalne działania o ograniczonym wpływie. Na przykład Arla wspomina o inicjatywie w fabryce serów w Oswestry w Wielkiej Brytanii, gdzie zainstalowano panele słoneczne. Pokrywają one jednak tylko 12 proc. rocznego zużycia energii tego miejsca. Wyróżniono także pilotażowy projekt 24 regeneracyjnych gospodarstw rolnych w Danii. Stanowi on 0,0019 proc. globalnej działalności Arli. „Jako jedna z największych na świecie firm mleczarskich działających w ponad 32 krajach, tak ograniczona, lokalna praktyka ma ograniczone znaczenie w porównaniu z ogólnym wpływem firmy na środowisko. Większość twierdzeń odwołuje się do technologii, które jeszcze nie są szeroko wdrożone, takich jak zobowiązanie JBS do redukcji emisji poprzez 'wprowadzanie wysokiej jakości pasz i dodatków do paszy' oraz partnerstwo Fonterry z firmami genetycznymi w celu 'hodowli krów o niskiej emisji metanu'. Te działania mogą tworzyć iluzję postępu, nie rozwiązując głównego źródła emisji,” piszą naukowcy w raporcie. Wzorzec z przemysłu paliw kopalnych Ponadto stwierdzili, że 17 z 33 firm obecnie zobowiązało się do osiągnięcia zerowego bilansu netto emisji (wzrost z zaledwie czterech firm w 2020 roku). Te zobowiązania wydają się opierać na rekompensowaniu emisji CO2 zamiast ich bezpośredniej redukcji – to wzorzec, który naukowcy widzą także w przemyśle paliw kopalnych. Obietnice te to więcej niż wprowadzanie w błąd konsumentów; służą także budowaniu marki firm, co może przyciągać kolejnych inwestorów i zwiększać dochody. Naukowcy podkreślają, że obietnice, niezweryfikowalne twierdzenia i greenwashing nie są strategią wyłącznie przemysłu mięsnego i mleczarskiego, ale to właśnie ta część rolnictwa ma nieproporcjonalnie wysokie emisje gazów cieplarnianych. Przemysł zwierzęcy odpowiada za 57 proc. globalnych emisji z produkcji żywności i co najmniej 16,5 proc. wszystkich globalnych emisji gazów cieplarnianych. „Firmy mięsne i mleczarskie dużo mówią o zmianach klimatu, co ma sens, ponieważ produkty pochodzenia zwierzęcego powodują więcej emisji i innych wpływów na środowisko niż inne rodzaje żywności. Ale kiedy tak wiele z tego, co mówią, okazuje się pustymi obietnicami, niepopartymi dowodami ani inwestycjami, zaczyna to wyglądać bardziej na działanie PR niż na troskę o planetę,” mówi Jennifer Jacquet, profesor nauk o środowisku i polityce, główna autorka badania. Arla odrzuca wnioski Brytyjska gazeta The Independent, która również omawia badanie, skontaktowała się zarówno z Arlą, Fonterrą, JBS, Tysonem, Danone, Nestlé, jak i Danish Crown, prosząc o komentarz. Arla odpowiedziała i odrzuciła wnioski z badania. „Zasadniczo nie zgadzamy się z wnioskami badania i podtrzymujemy nasze dane,” mówi Bjarke Munk Kamstrup, dyrektor ds. komunikacji międzynarodowej w Arla, dla The Independent. „Nasze cele klimatyczne i plany zostały zatwierdzone przez inicjatywę Science Based Targets od 2019 roku, a nasz coroczny raport klimatyczny jest dokładnie zweryfikowany przez zewnętrznych audytorów. Nasz plan działa – od 2015 roku zmniejszyliśmy emisje związane z produkcją o 43,6 proc., a w ramach programu FarmAhead nasi rolnicy zmniejszyli emisję na kilogram mleka o 9,9 proc. od 2020 roku,” wyjaśnia. Również Fonterra odpowiedziała, a jej dyrektor ds. zrównoważonego rozwoju, Charlotte Rutherford, podkreśla, że traktują oskarżenia o greenwashing poważnie: „Posiadamy solidny wewnętrzny proces przeglądu deklaracji zrównoważonego rozwoju, oparty na danych i podlegający nadzorowi i kontroli, tam gdzie jest to istotne,” mówi dla The Independent i dodaje: „Może to obejmować pilotażowe projekty i programy we wczesnej fazie, które jeszcze nie przyniosły dużych zmian, a my publikujemy najważniejsze założenia, niepewności i ryzyka związane z realizacją celów.” Ekologiczna Nu również bezskutecznie próbowała skontaktować się z Danish Crown w sprawie komentarza.